عبد الله بن محمد ابن ناقيا ( ابن ناقيا البغدادي ) ( مترجم : ميرلوحى )
236
الجمان في تشبيهات القرآن ( فارسى )
[ تشبيه در سورهء صافّات ] ( بيان ) گفتار خداى - عزّ و جلّ - : وَ عِنْدَهُمْ قاصِراتُ الطَّرْفِ عِينٌ . كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌ مَكْنُونٌ « 1 » : خداى ، زنان اهل بهشت را به اين صفت وصف مىكند كه : علاوه بر داشتن حسن ، نگاهشان را ( از غير شوهرانشان ) بازمىگيرند ، و آن نه از جهت زشتى است ؛ زشتيى كه ايشان را از بر آوردن نگاهشان بازدارد ؛ بلكه به سبب پاكدامنى و آزرم ايشان است ، آنگاه ايشان را به منظور تاكيد صفت عفّت به تخم ( شترمرغ ) مستور ( زير پرها ) تشبيه كرده است ، و با آن بيان خبر داده كه ايشان در پوشش و محفوظ از آرايش ظاهرند . و وصف تخم مرغ را به صفت استتار ، مبيّن پاكدامنى آن زنان قرار داده است . و اين كلام در نهايت مناسبت و مطابقت وصف ( مشترك ميان مشبّه و مشبّه به ) و در حدّ اعلاى بلاغت معناى تشبيه و موافقت آن با واقع است . و در تفسير آمده است كه : « خداى - تعالى - زنان بهشتى را به انحصار نگاهشان بر شوهران وصف كرده ، و ايشان را از نظر نيكويى و پاكى و شادابى به تخم مرغ تشبيه نموده است . » و بتحقيق اين تشبيه زبانزد شاعران شده است . عبادى « 2 » گفته است : [ از بحر خفيف ]
--> ( 1 ) - سورة الصافات ( 37 ) آيهء 48 - 49 . ( 2 ) - او عدى بن زيد عبادى شاعر جاهلى است . ( الشعر و الشعراء ، ج 1 ، ص 150 و معجم الشعراء ، ص 90 ، و مقدّمه ديوان او )